Word Beschermer

Ligging in het landschap

Ligging in het landschap

Man-made

Het landschap rondom het kasteel is een pur sang man-made-landschap. Tot ongeveer het jaar 1000 was het voornamelijk een woest en ledig moeras. Alleen op de oeverwallen langs de riviertjes was her en der bewoning mogelijk. Vanaf 1100 werd het moeras ontgonnen en ontstond de karakteristieke strokenverkaveling die vanaf de toren fraai is te zien. Het land werd drooggehouden met behulp van poldermolens. Vlakbij het kasteel lag de Molen van de Polder Donkervliet. De oude molenplaats en boezem zijn nog herkenbaar in het landschap.  Achter de A2 liggen de Vinkeveense Plassen. De plassen zijn ontstaan door vervening ten behoeve van turfwinning.

Ontginnen van wildernis

Van oudsher ligt het kasteel aan de Angstel, daar waar de Lonoralaca (Loenerlaak) uitmondde in de Angstel. De Loenerlaak verlandde en werd een sloot: Loenersloot. Het landschap rondom het huidige kasteel was rond het jaar 1000 grotendeels woest en ledig. Maar op de oeverwallen van de rivier stond een aantal boerderijen en lagen akkertjes. Ten westen van Vecht en Angstel lag de uitgestrekte veenwildernis die vanaf 1100 steeds verder werd ontgonnen. Om de zompige wildernis droog te leggen, groef men evenwijdig aan elkaar liggende sloten. Het overtollige water werd naar bestaande veenriviertjes geleid, zoals de Angstel. De hierdoor ontstane karakteristieke verkaveling is vanaf de donjon nog mooi te zien.

Molens tegen vernatting

Na de ontginning verbouwde men aanvankelijk vooral haver, gerst, tarwe en boekweit. Doordat het maaiveld daalde werd de bodem echter steeds natter en was akkerbouw niet meer mogelijk. De boeren schakelden over op veeteelt. Om de polders droog te houden werden vanaf de vijftiende eeuw molens gebouwd. In de buurt van Kasteel Loenersloot lag tot in de jaren zestig van de vorige eeuw de molen van de Polder Donkervliet. De boezem en de molenplaats zijn nog goed herkenbaar in het landschap.

Vanaf de zeventiende eeuw wordt het kasteel geleidelijk omgevormd tot een buitenplaats, met bijbehorende (moes)tuinen en boomgaarden. Eind achttiende eeuw wordt ten noorden van het kasteel een park aangelegd.

Het landschap nu

In meer recente tijden raakte Kasteel Loenersloot steeds verder ingeklemd tussen grote infrastructurele werken: het Amsterdam-Rijnkanaal, het spoor, de N201 en de A2. Het kasteel en zijn bewoners belandden op een soort eiland en raakten geïsoleerd van de omgeving. De wereld om het kasteel draaide steeds sneller terwijl de tijd op het kasteel stil leek te staan.

Tot de huidige bezittingen van Kasteel Loenersloot behoren verschillende (woon)boerderijen, een koetshuis en een brugwachterswoning, maar ook zo'n 60 hagrasland. Deze landen zijn verpacht aan twee melkveehouderijen en liggen voornamelijk tussen het kasteel en de A2. Aan de zuidkant van de provinciale weg is tegelijk met de verbreding van de A2 een ecoduct aangelegd dat een verbinding vormt tussen de Vinkeveense Plassen en de oostelijke Vechtplassen, onderdeel van de 'groene ruggengraat' die de natte natuurgebieden van Nederland onderling verbindt.