In 2000 presenteerde Het Utrechts Landschap tijdens het jaarlijks terugkerende evenement Week van Het Landschap de visie ‘Venster op de Vallei’. Deze visie pleit voor behoud van het landelijke karakter van het gedeelte van de Gelderse Vallei tussen Leusden, Amersfoort en Hoevelaken. Niet alleen vanwege de goede uitgangssituatie voor natuur, maar ook voor het reserveren van ruimte voor waterberging en recreatiemogelijkheden vlakbij de stad. De beken spelen in de visie een belangrijke rol: ze zijn de verbindingswegen voor de natuur dwars door de stad, maar ook de uitvalswegen voor de stedelingen naar het buitengebied. De barrière die de A28 vormt voor zowel mens als natuur moet opgeheven worden door de aanleg van tunnels en bruggen.

Het project ‘Venster op de Vallei’ bestaat uit vier samenhangende onderdelen: Heerlijkheid Stoutenburg, De Schammer in Leusden, Bloeidaal in Amersfoort en verbetering van de ecologische verbindingszone langs het Valleikanaal in Amersfoort. Voor de reader van Venster op de Vallei in pdf klikt u hier.

Rond de oude boerderij ’t Scham wordt dit terrein van 47 hectare ingericht voor natuur en recreatie. Het gebied leent zich goed voor natte natuur. Bij extreem hoog water mag het gebied onder water lopen om te zorgen dat Amersfoort droge voeten houdt. Het Utrechts Landschap krijgt een oppervlakte van ca 30 hectare in eigendom en beheer. Hier wordt een gebied van bloemrijk hooiland, moerasbosjes en rietland ontwikkeld. Wandel- en fietspaden en speel- en ligweiden gaan hiervan deel uitmaken. Een fietstunnel onder de A28 door maakt dat Amerfoorters vanaf 2007 zo de Gelderse Vallei in kunnen fietsen.

Vlakbij de stadsrand van Amersfoort ligt Bloeidaal. Hier wordt tussen de Hoge Weg en de Barneveldsche Beek een landschap van bloemrijke graslanden en rietland hersteld. Het oude slagenlandschap met elzensingels wordt ook weer beter zichtbaar gemaakt. Ook hier mag de Barneveldsche Beek overstromen, zodat Amersfoort niet te maken krijgt met wateroverlast. Door de aanleg van paden vormt Bloeidaal binnenkort een nieuw wandelgebied van 35 hectare.

Langs het Valleikanaal komt een ecologische verbindingszone om de beken in de Gelderse Vallei te verbinden met de Eem. Het kanaal krijgt natuurlijke oevers en er komen ‘stapstenen’ in de vorm van poelen en nevengeulen. Daardoor kunnen de diersoorten die in natte natuurgebieden leven zich weer van de Eem naar de Gelderse Vallei verplaatsen. De natuurzone loopt langs woonwijken, scholen en verzorgingshuizen, waardoor de natuur doordringt tot de directe woonomgeving van vele Amersfoorters.

De projecten in Venster op de Vallei hebben een grote impuls gekregen door steun van de Nationale Postcode Loterij met een bedrag van € 3.4 miljoen. Bij deze projecten wordt samengewerkt met provincie Utrecht, gemeenten Amersfoort en Leusden en Waterschap Vallei & Eem. 

De Heiligenbergerbeek verbindt een prachtig snoer van landgoederen van de stadsmuur van Amersfoort tot voorbij Woudenberg. Hier komt schoon grondwater uit de heuvelrug omhoog, zodat er goede kansen liggen om bijzonder planten van beekdalen terug te krijgen. De gemeenten Leusden en Amersfoort hebben plannen voor bouw en sloop rond deze beek. Het Utrechts Landschap heeft een eigen visie over hoe je de gedachte van Venster op de Vallei ook rond de Heiligenbergerbeek kunt toepassen. Klik hier voor meer informatie.