Aan de oostkant van Amersfoort waar verschillende beken uit de Gelderse Vallei samenstromen lag Heerlijkheid Stoutenburg. 750 jaar geleden werd hier een kasteel gebouwd. In ruil voor de beschikking over dit kasteel verleende de toenmalige bisschop van Utrecht stadrechten aan Amersfoort. Dit kasteel en ook de twee latere kastelen werden verwoest. Op dit moment loopt er een weg dwars over het historische kasteelterrein en staat er een boerderij uit de jaren '50 en een schuur. Het kasteelterrein en het enorme landgoed dat er omheen lag is nauwelijks als zodanig herkenbaar. Stichting Het Utrechts Landschap wil de Heerlijkheid Stoutenburg herstellen tot een landgoed waar de historie herleeft, de natuur de ruimte krijgt en mensen kunnen genieten. De stichting heeft afgelopen jaren belangrijke onderdelen van de historische Heerlijkheid aangekocht en is bezig met het herstel van lanen, de omzetting van eentonig grasland naar bloemrijk hooiland en de aanleg van paden.

Van oudsher kenmerkt de Gelderse Vallei zich door een kleinschalig cultuurlandschap met een afwisseling van weilanden, akkers, bosjes, beken en heel veel houtwallen en elzensingels. Bij het herstel van Heerlijkheid Stoutenburg vormt dit historische landschap een belangrijke inspiratiebron. Door intensivering en schaalvergroting in de landbouw zijn veel kenmerkende planten en dieren van de Gelderse Vallei sterk achteruit gegaan. Heerlijkheid Stoutenburg heeft een goede uitgangssituatie om deze natuurwaarden te herstellen: dekzandruggen en beekdalen wisselen elkaar af en er komt schoon kwelwater uit de grond.

Doel van het inrichtingsplan is herstel van de Heerlijkheid Stoutenburg. Natuurontwikkeling in het beekdal en de restauratie van het kasteelpark zullen de restanten van een historisch landgoed weer omtoveren tot een heerlijkheid. Stoutenburg wordt versterkt als kerngebied binnen de Ecologische Hoofdstructuur van de Gelderse Vallei en als belangrijke stapsteen in de ecologische verbindingszone langs de Barneveldse Beek. Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is het belangrijk om het historische kasteelterrein, waar alle lanen samenkomen, weer tot leven wekken. Dat kan het beste door er weer een kasteel te bouwen waar ook echt weer mensen wonen. De recreatieve voorzieningen voor fietsers en vooral wandelaars worden uitgebreid, maar zodanig gesitueerd dat er ook sprake blijft van rustige delen binnen het natuurgebied.

Het herstel van meer dan 100 hectare landgoed bij Stoutenburg is voor Het Utrechts Landschap een bijzonder project door de omvang en de snelheid waarmee het herstel wordt vormgegeven. Het project is mogelijk gemaakt door een grote donatie van de Nationale Postcode Loterij. Daarnaast zijn belangrijke bijdragen ontvangen van de Europese Unie (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling), en de Provincie Utrecht (Reconstructie Gelderse Vallei).