Steeds vaker worden in de natuurgebieden van Het Utrechts Landschap paarden, runderen en schapen ingezet voor het instandhouden van de samenstelling van de terreinen. Deze dieren doen dat, zoals hun (wilde) voorgangers dat al duizenden jaren hebben gedaan, door te grazen. In de tijd dat de mens nog geen of nauwelijks invloed had op het landschap waren er al edelherten, paarden en runderen. Samen met water en wind zorgde de begrazing voor variatie. Bossen werden afgewisseld door open graslanden met bosjes, solitaire bomen en struwelen.

Toen de mens het landschap in gebruik nam werd deze landschappelijke variatie in eerste instantie versterkt. Er werden akkertjes in het bos aangelegd, varkens zochten hun voedsel in het bos en schapen begraasden de uitgestrekte heide. In de laatste 100 jaar is de verscheidenheid in de Nederlandse natuur sterk achteruitgegaan. Van een natuurlijk systeem met grote grazers en ter plekke thuishorende flora en fauna is op veel plaatsen geen sprake.

Om in bepaalde eentonige gebieden de variatie weer terug te krijgen zet Het Utrechts landschap grazende dieren in. De grazers worden daarbij niet gezien als vervangingsmiddel van de maaimachine, maar als onderdeel van het ecosysteem. Van oudsher horen ze tenslotte in het landschap thuis. Voor de begrazing worden verschillende diersoorten gebruikt. De keuze is onder meer afhankelijk van het terreintype en het doel dat Het Utrechts Landschap bij dat gebied voor ogen heeft. Globaal worden de terreinen onderverdeeld in natuurlijke, halfnatuurlijke en cultuurterreinen.

 

In de natuurlijke terreinen kunnen de natuurlijke processen die het landschap vormen vrijwel ongehinderd hun gang gaan. Onder andere erosie en overstroming, maar ook begrazing dragen bij aan een landschap dat van nature in het gebied voorkomt. Voorbeelden hiervan zijn de Blauwe Kamer en Plantage Willem III. In deze terreinen zijn runderen en paarden ingezet die het gehele jaar in het gebied kunnen overleven vrijwel zonder verzorging van de mens. Halfwilde rassen als de konik, galloway en Schotse hooglander voldoen aan deze eisen.

 

Naast de natuurlijke terreinen zijn er halfnatuurlijke terreinen. Hieronder vallen bloemrijke graslanden en de heidevelden zoals bijvoorbeeld bij landgoed Heidestein en Breeveen. Hier wordt de vergrassing tegengegaan door Drentse heideschapen en runderen. Op de halfnatuurlijke terreinen worden ook Schotse hooglanders ingezet. Bij de cultuurterreinen, waartoe de landgoederen behoren die onderdeel uitmaken van de Stichtse Lustwarande, wordt zowel gemaaid als begraasd om open ruimtes open te houden. Hiervoor komen de oude inheemse runderrassen in aanmerking zoals blaarkoppen en lakenvelders.

 

Klitten in de vacht niet schadelijk: juist goed!  
Koniks (paarden) en galloways (runderen) lopen in het najaar en de winter vaak rond met klitten in hun vacht. Dat zijn zaaddozen van planten die zich met haakjes in de vacht vastzetten. Zo verspreiden de zaden zich overal waar het dier loopt.
 
Soms vormen de zaden een plakkaat. Dat ziet er niet fraai uit en af en toe zal het ook best ongemakkelijk zijn. Toch is het niet schadelijk. Na verloop van tijd vallen de zaden er vanzelf weer uit. Tegen het voorjaar zijn de dieren weer vrij van klitten.
 
Klitten zijn een volkomen natuurlijk fenomeen. Dankzij de klitten kunnen de planten zich via de dieren goed door het natuurgebied verspreiden.