Word Beschermer

Heerlijkheid Stoutenburg, Juliusput - meer informatie

Heerlijkheid Stoutenburg

Meer informatie

Heerlijkheid Stoutenburg ligt in een beekdal. Het landgoed bestaat uit een parkbos, houtwallen en weilanden. Landgoed Stoutenburg grenst aan agrarisch gebied, waardoor het een open karakter heeft.

Het parkbos is aangelegd rond 1880, tijdens de bouw van het huidige kasteel. Het bestaat grotendeels uit loofbomen. Opvallend zijn de hulststruiken in de ondergroei. In het voorjaar bloeien er sneeuwklokjes, krokussen en bosanemonen. In het voorjaar bloeien er in het parkbos sneeuwklokjes, krokussen en bosanemonen, de zogeheten stinsenplanten.

Op Stoutenburg zijn 66 vogelsoorten geteld, waaronder de boomvalk, goudvink en bosuil. In de Barneveldse Beek zwemmen bijzondere vissen zoals het bermpje en de kleine modderkruiper. Deze visjes oefenen grote aantrekkingskracht uit op de ijsvogel, die in het gebied broedt. Dankzij het schone kwelwater groeit er holpijp, echte koekoeksbloem en rietorchis. Langs de Barneveldse Beek zijn natte schraallanden en vochtige hooilanden ontwikkeld. Hier groeien nu bijzondere planten als de brede orchis, stijve ogentroost en blauwe zegge.

Machtige burcht

Op deze plek ten oosten van Amersfoort komen diverse beken uit de Gelderse Vallei samen. Ooit stond er een machtige burcht. Omdat deze op de oostgrens van bisdom Utrecht stond, wilde de bisschop van Utrecht erover beschikken. In ruil daarvoor verleende hij in 1259 stadsrechten aan Amersfoort. Eind 15e eeuw werd het kasteel verwoest door Gelderse soldaten. Ruim een eeuw later werd Johan van Oldenbarnevelt eigenaar. Na zijn onthoofding in 1619 is het landgoed verbeurd verklaard. Op landgoed Stoutenburg stonden door de eeuwen heen drie verschillende kastelen. Het huidige kasteel Klein Stoutenburg is in 1888 gebouwd. Dit kasteel staat ten zuiden van de Barneveldse Beek. De eerdere kastelen stonden allemaal aan de noordkant.

Adam en Eva

Langs de zandweg ten noorden van de Barneveldse Beek staan twee dikke oude eikenbomen, waarschijnlijk de oudste eikenbomen in de provincie. Ze worden tussen de 750 en 350 jaar oud geschat. In de omgeving worden ze de Adam- en Evabomen genoemd. Volgens de verhalen komen ze uit het begin van de tijd, net als Adam en Eva.

Herstel

Utrechts Landschap heeft Stoutenburg in 1999 aangekocht en werkt sindsdien aan het herstel van het oude landschap. Door lanen en grachten op te knappen krijgt het kasteelterrein zijn allure terug. Eentonige graslanden veranderen in bloemrijke hooilanden en geleidelijk breidt het landgoed zich uit. Het netwerk aan wandelpaden door het gebied groeit en het informatiecentrum vormt steeds meer het startpunt van mooie wandelingen en fietstochten door de Gelderse Vallei. 

Venster op de Vallei

In 2000 presenteerde Utrechts Landschap de visie ‘Venster op de Vallei’, met hierin oplossingen om de dreigende verstedelijking van het gebied tussen Amersfoort, Leusden en Hoevelaken af te wenden. Door naast landbouw ook ruimte te geven aan natuur, recreatie en waterberging, kan het gebied zijn landelijke karakter behouden. Samen met betrokken gemeenten, de provincie en het waterschap zijn vier projecten uitgevoerd: de aanleg van Bloeidaal en De Schammer, het herstel van de Heerlijkheid Stoutenburg en het aanleggen van een ecologische verbindingszone langs het Valleikanaal in de stad Amersfoort. Het gebied vormt nu daadwerkelijk een venster op de Vallei: inwoners van Amersfoort kunnen via deze gebieden erop uit trekken richting de Gelderse Vallei. 

Juliusput

Vlakbij landgoed Stoutenburg ligt de Juliusput. Deze plas is ontstaan ten gevolge van de zandwinning voor de aanleg van de naastgelegen A1. De Juliusput is diep: zo’n 16 meter. De plas is rijk aan vis en watervogels en soms laat ook de ijsvogel zich er zien. De Juliusput is niet toegankelijk voor publiek. 

In het gebied de Zwarte Goor bij de Juliusput heeft Utrechts Landschap natte schraallanden en vochtige hooilanden ontwikkeld. Op de Zwarte Goor groeit nu de zeer zeldzame draadgentiaan; voor het eerst in 50 jaar in de provincie Utrecht! Daarnaast groeit er moeraskartelblad, blauwe knoop en gevlekte orchis.