De Wonderboom
Je staat hier bij de Wonderboom, een van de meest bijzondere bomen in het Panbos. Meer dan honderd jaar geleden ontkiemde deze grove den bovenop een stuifduin, vijf meter hoger dan waar je nu staat. In de loop der jaren is het zand tussen de wortels weggespoeld en weggewaaid. Om bij het water en de voedingsstoffen in de grond te kunnen, moest de boom met zijn wortels steeds dieper graven. Dit wortelkunstwerk is het resultaat.
Beschermen
We willen dat iedereen nog lang van de Wonderboom kan genieten. De boom is gezond, maar kwetsbaar. Om hem te beschermen, hebben we er een hek omheen gezet. Zo voorkomen we dat mensen in de wortels klimmen. Door het klimmen raakt de bast beschadigd en via deze plekken kunnen schimmels en insecten het hout aantasten. Uiteindelijk kan de boom daaraan dood gaan.
Stuifzand
De Wonderboom is een vliegden: een vrij staande grove den die opgroeit op de heide of het stuifzand. Het Panbos was ooit een stuifzandgebied, net als grote delen van de Utrechtse Heuvelrug. Het stukje stuifzand waar je nu op staat, de Grote Sahara, is nog een overblijfsel van het oorspronkelijke stuifzandgebied. Het is te klein om echt te stuiven, maar omdat er veel mensen lopen, blijft het zand in beweging en raakt het niet begroeid. Om je heen kun je meerdere wonderbomen-in-wording vinden.
Op deze vooroorlogse luchtfoto van Defensie zie je het Panbos met de Grote Sahara (de lichte vlek op de voorgrond). Daarachter liggen de langgerekte, open stroken van de golfbaan. De boomgroep waar de Wonderboom deel van uitmaakt, staat al op de foto.
Bron: Nederlands Instituut voor Militaire Historie
