Word Beschermer
Header afbeelding

Rariteiten (III), Follies

Sandwijck.jpgdecember 2016

Wat mij betreft kunnen alle follies gerekend worden tot de verzameling rariteiten die we in het landschap kunnen tegenkomen. Oké, u vraagt zich misschien af, tja Joris, wat is dan een folly? Tijdens mijn excursies vertel ik de toehoorders dat een folly een bouwsel is zonder nut, een beetje bizar. Vaak bedoeld als tuinsieraad op een landgoed om de aandacht te trekken. De term is overgewaaid uit Engeland en betekent letterlijk dwaasheid.

Utrechts Landschap beheert nogal wat van deze rariteiten. Vlakbij mijn boswachterswoning op Oostbroek staat de moderne folly die ik altijd de mijter van Godebald noem. Voorwaar een belangrijk man die bisschop Godebald! Hij is de grondlegger geweest van de totale ontginning van het Kromme Rijngebied in de 12e eeuw. Zonder hem was er geen Groentje geweest!

Eén van mijn lievelingsfollies staat op Sandwijck, een landgoed aan de rand van het Kromme Rijngebied in De Bilt. De kleine rondwandeling op dit goed is voor veel wandelaars een ware verrassing. Te midden van snelwegen en bebouwing doemt ineens lieflijke natuur op en de drukte van alle dag wordt snel vergeten. Onthaast slenterend door het park met vergezichten, slingerende waterpartijen en oeroude bomen valt het oog op een kapel die nooit is bedoeld als kapel. Helemaal zonder nut is deze kapel overigens niet. Vroeger huisden hier de duiven van de Van Boetzelaers, de toenmalige eigenaren. En mogelijk gebruikten de dames het als theehuis. Heden ten dagen wordt het gebruikt door een kunstenaar. De schijnkapel is een vrijwel exacte kopie uit het wereldvermaarde tuinsieraden boek van Gijsbert van Laar uit het begin van de 19e eeuw.

Een jaar of tien geleden hebben we op landgoed Hoog Beek & Royen een nieuwe folly geplaatst. Het is een vuurtoren om ons er aan te herinneren dat bij een stijgende zeespiegel het Kromme Rijngebied volledig zal overstromen en het water tegen de Utrechtse Heuvelrug zal kolken. Een folly met een boodschap maar hopelijk geen orakel…

Een laatste zeer geslaagde folly die ik hier wil beschrijven is de kapel Molensteijn aan de Langbroekerdijk. In een ver verleden gebruikt als schuilkerkje voor katholieken met toren als duifhuisje. Tegenwoordig is dit rijksmonument stijlvol uitgebreid en naar ik meen weer bewoond. Deze folly is dus folly af want ze heeft zeker weer nut maar het blijft een rariteit. En dat is mooi want een rariteit beroert, blijft je bij en geeft het landschap een ziel!

Joris Hellevoort
boswachter Utrechts Landschap

« Terug

Delen:

Share Share